Śmierć szkolnego wypracowania w czasach AI? Dlaczego szkoła musi uczyć odpowiedzialności poznawczej

Żyjemy w czasach, w których szkoła coraz częściej traci kontakt z prawdziwym procesem uczenia się i zamiast być miejscem pytań, rozmowy, wątpienia, ćwiczenia myślenia i stopniowego dochodzenia do rozumienia, staje się fabryką pozorów. Uczniowie oddają wypracowania, streszczenia lektur, prezentacje, projekty, karty pracy i referaty, które wyglądają poprawnie, ale nie zawsze są śladem ich rzeczywistego myślenia. 

Jak pozostać autorem własnego myślenia w epoce AI?

Inspiracją do napisania tego tekstu stał się artykuł Ethana Mollicka Choosing to Stay Human, opublikowany na blogu One Useful Thing. Mollick stawia w nim pytanie, które wydaje się dziś jednym z najważniejszych pytań edukacyjnych i pyta, co możemy przekazać sztucznej inteligencji, a co powinniśmy zachować jako przestrzeń ludzkiego myślenia, decyzji, odpowiedzialności i autentycznego głosu. To pytanie szczególnie mocno rezonuje z modelem IALE (Intentionally AI-Linked Education), w którym AI nie jest jedynie narzędziem przyspieszającym pracę, lecz partnerem poznawczym wymagającym świadomego, etycznego i refleksyjnego użycia.

Od racjonalności instrumentalnej do komunikacyjnej. Jakiej gramatyki potrzebuje szkoła w erze AI?

Wcześniej pisałem o nowej antropologii uczenia się, argumentując, że każda prawdziwa zmiana w szkole musi zacząć się od pytania o człowieka. Kim właściwie jest uczeń w świecie, w którym na wyciągnięcie ręki ma możliwość współpracy z AI? W sytuacji, gdzie może otrzymywać natychmiastowe odpowiedzi, generować zaawansowane teksty i analizy, a jednocześnie tak łatwo może utracić odpowiedzialność za własne myślenie?