Gdzie w tym tekście jesteś Ty? Od martwych artefaktów do odpowiedzialności poznawczej w epoce AI

W mojej akademickiej praktyce, nie zadaję już pytania, czy student podczas pisania prac zaliczeniowych, czy prac dyplomowych, korzystał ze sztucznej inteligencji? Do tej pory wydawało się ono ważne. Często nie wiedziałem jak mam zareagować, gdyż czułem się jak kontroler. Problem istnieje i dziś jest jeszcze głębszy, niż dwa lata temu. Modele językowe AI są coraz doskonalsze i szybsze. Dla tego nie jest ważne, czy ChatGPT, Gemini, Claude lub inne narzędzie pomogło napisać fragment pracy, ale czy w tekście, który student oddaje jako własny, można jeszcze odnaleźć jego myślenie.

Śmierć szkolnego wypracowania w czasach AI? Dlaczego szkoła musi uczyć odpowiedzialności poznawczej

Żyjemy w czasach, w których szkoła coraz częściej traci kontakt z prawdziwym procesem uczenia się i zamiast być miejscem pytań, rozmowy, wątpienia, ćwiczenia myślenia i stopniowego dochodzenia do rozumienia, staje się fabryką pozorów. Uczniowie oddają wypracowania, streszczenia lektur, prezentacje, projekty, karty pracy i referaty, które wyglądają poprawnie, ale nie zawsze są śladem ich rzeczywistego myślenia. 

Jak pozostać autorem własnego myślenia w epoce AI?

Inspiracją do napisania tego tekstu stał się artykuł Ethana Mollicka Choosing to Stay Human, opublikowany na blogu One Useful Thing. Mollick stawia w nim pytanie, które wydaje się dziś jednym z najważniejszych pytań edukacyjnych i pyta, co możemy przekazać sztucznej inteligencji, a co powinniśmy zachować jako przestrzeń ludzkiego myślenia, decyzji, odpowiedzialności i autentycznego głosu. To pytanie szczególnie mocno rezonuje z modelem IALE (Intentionally AI-Linked Education), w którym AI nie jest jedynie narzędziem przyspieszającym pracę, lecz partnerem poznawczym wymagającym świadomego, etycznego i refleksyjnego użycia.